w sprawie zmiany koncepcji funkcjonowania oraz modelu finansowania Regionalnych Centrów Obsługi Inwestora w związku ze znowelizowaną wersją szczegółowego opisu priorytetów Programu Operacyjnego Innowacyjna Gospodarka 2007-2013.
 
Konwent Marszałków Województw RP wyraża swoje zaniepokojenie w związku ze zmianami wprowadzonymi w szczegółowym opisie priorytetu 6 „Polska Gospodarka na Rynku Międzynarodowym”, działanie 6.2 „Rozwój sieci centrów obsługi inwestorów i eksporterów oraz powstawanie nowych terenów inwestycyjnych” Programu Operacyjnego Innowacyjna Gospodarka, jakie wprowadzono wersją uszczegółowienia PO IG z dnia 4 lipca 2008 r., a które podtrzymano w kolejnych oraz w najnowszej wersji z dnia 4 lipca 2008 r., w stosunku do wersji z 4 kwietnia 2007 r. Przedmiotowe zmiany uszczegółowienia bardzo niekorzystnie wpływają na model oraz możliwość wsparcia Centrów Obsługi Inwestora partnerów regionalnych Polskiej Agencji Informacji i Inwestycji Zagranicznych w zakresie ich dotychczasowej działalności, znacząco ograniczając możliwość poprawy jakości świadczonych usług, ich standaryzacji, gromadzenia zasobów danych oraz wyposażania tych jednostek w niezbędny sprzęt zapewniający sprawne funkcjonowanie w procesie pozyskiwania i obsługi bezpośrednich inwestycji zagranicznych.

Przewodniczący
Konwentu Marszałków Województw RP

Władysław Husejko

Kołobrzeg, 18 lipca 2008 r.



UZASADNIENIE

Polska Agencja Informacji i Inwestycji Zagranicznych została powołana 24 czerwca 2003 r. celem stworzenia przyjaznych warunków wejścia inwetsorów zagranicznych na polski rynek oraz jak najlepszego wykorzystania istniejących na nim możliwości. Misją PAIiIZ jest również kreowanie pozytywnego wizerunku Polski w świecie oraz promocja polskich produktów i usług. W celu jak najlepszej obsługi inwestorów w kolejnych latach funkcjonowania Agencja stworzyła sieć – w chwili obecnej 17 Regionalnych Centrów Obsługi Inwestora w całej Polsce, które mają na celu poprawienie jakości usług regionów dla inwestorów, a także zapewnić dostęp do najnowszych informacji, takich jak najnowsze oferty inwestycyjne i regionalne dane mikroekonomiczne. Regionalne Centra – partnerzy PAIiIZ zatrudniają pracowników przeszkolonych przez PAIiIZ i do tej pory finansowane były z funduszy lokalnych. Ich zadaniem jest działanie jako łącznicy pomiędzy inwestorem a władzami lokalnymi, co uzasadnia tryb wyboru tych instytucji do pełnienia regionalnego COI – powstały w ścisłej współpracy z marszałkami województw statutowo odpowiedzialnymi za promocję województwa i funkcjonują głównie w strukturach urzędów marszałkowskich  i agencji rozwoju regionalnego. Personel tych jednostek działa według standardów określonych przez PAIiIZ, został przeszkolony w Agencji i ma zapewnioną stałą pomoc merytoryczną jej pracowników. Każde z regionalnych COI obejmuje zasięgiem działania teren województwa, w którym ma swoją siedzibę i stanowi źródło aktualnych danych o gospodarce województwa. Centra dysponują bazami danych i kontaktów z samorządami lokalnymi oraz instytucjami okołobiznesowymi działającymi na rzecz rozwoju województwa.
Głównym celem działania COI jest zapewnienie kompleksowej, profesjonalnej obsługi inwestorów na poziomie województwa. Centra współpracują z PZIiIZ przy obsłudze projektów inwestycyjnych oraz prowadzą samodzielnie obsługę inwestorów, którzy zgłaszają się do nich bezpośrednio.
Dorobek oraz doświadczenie Regionalnych Centrów Obsługi Inwestora gromadzony był przez ostatnie lata w warunkach wzmożonych procesów inwestycyjnych na terenie naszego kraju. Aby jeszcze bardziej udoskonalić system COI w związku z rosnącą konkurencją innych Państw Członkowskich w pozyskiwaniu bezpośrednich inwestycji zagranicznych, w nowych latach programowania przewidziano wsparcie w ramach funduszy strukturalnych UE na lata 2007-2015.
Program Operacyjny Innowacyjna Gospodarka, 2007-2013, Narodowe Strategiczne Ramy Odniesienia 2007-2013, zaakceptowane do realizacji przez Komisję Europejską w dniu 1 października 2007 r. w uzasadnieniu wyboru osi priorytetowych uzasadnia, że wsparcie finansowe przewidziane w ramach 6. osi priorytetowej zaplanowane zostało dla sieci centrów obsługi inwestorów, której zalążkiem są istniejące centra obsługi inwestora, współpracujące z agencją obsługującą inwestycje na poziomie krajowym, jako instytucje pośredniczące w nawiązywaniu kontaktów z administracją lokalną i centralną, a także pomagające w ewentualnych negocjacjach warunków lokowania inwestycji. Jako cel osi priorytetowej wymieniono poprawę wizerunku Polski jako atrakcyjnego partnera gospodarczego, miejsca nawiązywania wartościowych kontaktów handlowych, lokowania inwestycji, prowadzenia działalności gospodarczej oraz rozwoju usług turystycznych.

Jak wykazano w części diagnostycznej oraz w analizie SWOT, wizerunek Polski na rynku międzynarodowym jest niezadowalający, co sprawia, iż konieczna jest interwencja publiczna, która doprowadzi do efektu synergii w ramach wzajemnie na siebie oddziałujących obszarów: promocji eksportu, promocji sprzedaży na JRE, lokalizacji inwestycji (w tym zagranicznych), a także promocji gospodarczej i turystycznej Polski. W uzasadnieniu wskazano wprost, iż funkcjonujący w Polsce system obsługi i wspomagania inwestycji oraz wymiany handlowej, w szczególności w części dotyczącej zapewnienia odpowiedniego przepływu informacji w gospodarce, wymaga dalszego wzmocnienia, zatem niezbędne jest zdefiniowanie standardów i procedur, a także poprawa dostępu do informacji. W ramach Poddziałania 6.2.1. w wersji projektu z 4 kwietnia 2007 r. – Wsparcie dla sieci centrów obsługi inwestora przewidziano projekty obejmujące:
  • wdrożenie procedur i narzędzi określonych przez agencję inwestycyjną;
  •  wyposażenie w sprzęt i majątek biurowy, w tym zakup oprogramowania i baz danych;
  • projekty informacyjno-promocyjne (przygotowanie materiałów promocyjnych w języku angielskim, w tym ofert inwestycyjnych zgodnych z wymogami licencji agencji inwestycyjnej, organizacja i udział w imprezach promocyjnych, opracowanie planów marketingowych, marketing inwestycyjny, projekt after-care);
  • projekty doradcze dla przedsiębiorców poszukujących możliwości ulokowania kapitału w regonie (identyfikacja potrzeb, przygotowanie informacji, poszukiwanie terenów, projekty szkoleniowe mające na celu standaryzację usług centrów w ramach sieci);
  • projekty doradcze (analityczne) dla centrów obsługi inwestora (zakup opracowań dotyczących barier inwestycyjnych regionu, klimatu inwestycyjnego, pakietu zachęt inwestycyjnych, zakup danych statystycznych, zakup opracowań poprawy atrakcyjności inwestycyjnej regionów).
Wsparcie tego rodzaju działań gwarantowało w przewidzianym kształcie utrzymanie roli COI stymulującej bezpośrednie inwestycje zagraniczne. Dawało gwarancję zapewnienia profesjonalnych usług na rzecz Jednostek Samorządu Terytorialnego nie dysponujących zasobami ludzkimi czy środkami finansowymi na aktywną promocję i obsługę inwestycyjną podmiotów zainteresowanych inwestowaniem na danym obszarze. Możliwość wyposażenia COI w odpowiedni majątek zapewniała profesjonalizm działania z ramienia Marszałka na rzecz podmiotów słabszych, nieprzygotowanych do procesu aktywnego pozyskiwania, obsługi  i utrzymania inwestora zagranicznego, beneficjentami w ramach poddziałania były bowiem same COI.
Jednym z celów Programu Operacyjnego Innowacyjna Gospodarka jest powiązanie gospodarki polskiej z gospodarką międzynarodową, poprzez prezentację Polski jako atrakcyjnego partnera na rynku międzynarodowym, a zarazem atrakcyjnego miejsca do lokowania inwestycji. W POIG NSRO przyjęto zatem następujące wskaźniki realizacji ww. celu:
  • liczba nowo utworzonych i wspartych centrów obsługi inwestora – 16
  • liczba projektów inwestycyjnych obsłużonych przez wsparte centra obsługi inwestora – 600.
W ramach obecnego kształtu 6. osi priorytetowej Programu przyjęto znacząco odmienny sposób rozumienia COI.
W obecnej wersji uszczegółowienia z 4 lipca 2008 r. w poddziałaniu 6.2.1 wsparcie dla sieci centrów obsługi inwestorów i eksporterów przeznaczone będzie na realizację projektu systemowego Ministra Gospodarki, w ramach którego prowadzone będą działania na rzecz rozwoju i podniesienia jakości usług świadczonych przez COIE dla przedsiębiorstw w zakresie podejmowania działalności eksportowej i inwestycyjnej.
W celu zapewnienia wysokiej jakości usług świadczonych na rzecz przedsiębiorców planujących eksport lub planujących dokonać inwestycji poza Polską, projekt systemowy MG będzie obejmował wsparcie dla COIE obejmujące przygotowanie i rozwój pakietu usług doradczych w zakresie prowadzenia działalności eksportowej i inwestycyjnej, poprzez sfinansowanie m.in.:
  • zakupu na rzecz COIE opracowań dotyczących poszczególnych rynków zagranicznych, przygotowanie poradników;
  • zakupu, lub zapewnienia dostępu przedsiębiorcom korzystającym z usług COIE, do baz danych zagranicznych przedsiębiorstw z danej branży, informacji o rynkach i branży, usług kojarzenia partnerów;
  • działań informacyjno-promocyjnych na rzecz COIE upowszechniających informację  o ich działalności i możliwościach uzyskania doradztwa udzielanego przez COIE;
  • doradztwa i szkoleń specjalistycznych dla pracowników COIE w zakresie podnoszenia jakości świadczonych przez nie usług;
  • wdrożenia procedur i narzędzi mających na celu standaryzację usług i funkcjonowania  COIE.
W ramach projektu systemowego MG wspierane będą instytucje doradcze, zwane centrami obsługi inwestorów i eksporterów, wybrane przez Polską Agencję Rozwoju Przedsiębiorczości do świadczenia usług doradczych w ramach działania 6.1 „Paszport do eksportu”.

Nowa wersja uszczegółowienia całkowicie pomija kwestie pozyskiwania i obsługi bezpośrednich inwestycji zagranicznych na rzecz JST.

W najnowszej wersji projektu Szczegółowego Opisu Priorytetów POIG 2007-2013 z 4 lipca 2008 r. ograniczono rolę RCOI do centrów obsługi inwestorów i eksporterów (COIE), które mają wspierać wyłącznie przedsiębiorstwa eksportujące lub planujące inwestycje poza Polską. W uzasadnieniu działania wskazuje się wyłącznie na konieczność poprawy pozycji konkurencyjnej polskiej gospodarki poprzez wsparcie polskich przedsiębiorców inwestujących i handlujących poza granicami kraju (bądź przygotowujących się do tego).
Nabór instytucji mających pełnić rolę COIE prowadzić będzie PARP spośród instytucji wybranych w konkursie do świadczenia usług doradczych na rzecz MSP w działaniu 6.1 Paszport do eksportu. Sytuacja ta spowoduje, iż rolę COIE pełnić będzie mogła każda z instytucji doradczych świadczących usługi proeksportowe na rzesz MSP działających w Polsce. Jednocześnie wyłączono wsparcie dla regionalnych centrów obsługi inwestora zajmujących się pozyskiwaniem i obsługą inwestorów zagranicznych. Tym samym system regionalnych COI, funkcjonujący od 2005 r. w ramach współpracy z PAIiZ, został wykluczony z możliwości uzyskania wsparcia w ramach środków Programu Operacyjnego Innowacyjna Gospodarka.
Sytuacja ta, z jednej strony przekłada się na nierealność osiągnięcia wskaźników określonych w przyjętym Programie, z drugiej zaś znacząco osłabi proces pozyskiwania dla Polski zagranicznych projektów inwestycyjnych.
Doceniając w pełni wagę działań proeksportowych i proinnowacyjnych, nie wolno nam w żadnym razie zapominać o konieczności pozyskiwania dla regionów, a co za tym idzie dla poszczególnych JST, kolejnych bądź jedynych inwestorów, którzy właśnie tutaj chcieliby prowadzić swoją działalność. Obowiązek taki wynika bowiem z dokumentów strategicznych stanowiących uzasadnienie dla zapisów kluczowych priorytetów PO IG, takich jak np. Założenia Strategii Promocji Gospodarki Polskiej 2007-2015. Celem głównym Strategii jest zwiększenie znaczenia Polski w gospodarce międzynarodowej. Polską gospodarkę cechuje stosunkowo słabe otwarcie na świat. Niedostateczna kooperacja, współpraca podmiotowa, unikanie ściślejszych powiązań z podmiotami zagranicznymi to bariery w umacnianiu pozycji kraju w gospodarce światowej. Utrudnia to konkurowanie polskich przedsiębiorców na rynkach międzynarodowych oraz promocję napływu bezpośrednich inwestycji zagranicznych.
Bezpośrednie inwestycje zagraniczne spełniają ważną rolę w unowocześnieniu polskiej gospodarki. Analiza wielkości i dynamiki napływu bezpośrednich inwestycji zagranicznych do Polski w ciągu ostatnich lat wykazuje duże zróżnicowanie tego procesu. Pomimo znaczącego napływu BIZ do Polski w ujęciu nominalnym nie można uznać, że jest on wystarczający dla szybkiego rozwoju gospodarczego Polski i przyspieszenia procesu konwergencji z rozwiniętymi gospodarkami Unii Europejskiej i OECD.
Mając powyższe na uwadze, zwracamy się o podjęcie wszelkich możliwych działań, które w efekcie doprowadzić mogą do ponownej weryfikacji uszczegółowienia celów projektu, ich uzasadnienia, wyboru podmiotów pełniących funkcję COIiE, realizowanych przez nich zadań oraz rodzaju beneficjentów objętych wsparciem w ramach działania 6.2.1 Programu Operacyjnego Innowacyjna Gospodarka.