w sprawie stworzenia warunków do prawidłowego funkcjonowania opieki psychiatrycznej i leczenia uzależnień, ze szczególnym zwróceniem uwagi na nowe rozwiązania organizacyjne

 

Konwent Marszałków Województw RP wyraża zainteresowanie włączeniem się Organów Samorządu Terytorialnego do prac nad Narodowym Programem Ochrony Zdrowia Psychicznego. Wszystkie postulowane rozwiązania opierają się na wskazaniu centralnej roli Samorządu, zwłaszcza Samorządu Wojewódzkiego, jako głównego podmiotu organizującego udzielanie świadczeń w ramach opieki psychiatrycznej i leczenia uzależnień.

Aby zapewnić konstytucyjnie zagwarantowany dostęp do świadczeń opieki zdrowotnej i możliwe najwyższą ich jakość, Konwent Marszałków Województw RP stoi na stanowisku, iż w ramach Narodowego Programu niezbędne jest skoncentrowanie działań w trzech obszarach:

  1. poprawie źródeł finansowania psychiatrii
    (co jest przedmiotem osobnego wystąpienia konwentu),
  2. poprawie systemu kształcenia podyplomowego pracowników medycznych w psychiatrii (także osobne stanowisko konwentu),
  3. unowocześnieniu modelu udzielania świadczeń psychiatrycznych.


Zmiana modelu udzielania świadczeń psychiatrycznych powinna koncentrować się na:

  1. Przyjęciu optymalnego modelu zarządzania i organizacji zakładami psychiatrycznymi
    Wnioskujemy, by podstawą organizacyjną były zakłady zdolne do samodzielnego funkcjonowania, bilansujące się ekonomicznie, wieloprofilowe, tj. dysponujące zarówno siecią placówek ambulatoryjnych, jak i kompletnym systemem świadczeń specjalistycznych, a ponadto zdolne do samodzielnego kształcenia (specjalizowania) kadr medycznych. Jednostki takie muszą mieć zdolność do zaoferowania kompleksowego i ciągłego systemu świadczeń.
  2. Konieczności dostosowania zakładów psychiatrycznych do nowych norm sanitarno-technicznych do roku 2012, co pociągnie za sobą znaczącą redukcję liczby łóżek w oddziałach psychiatrycznych
    Wnioskujemy o monitoring tego stanu i przyjęcie programu przeciwdziałającego ograniczeniom bazy łóżkowej. Jak dowodzono zgodnie w trakcie ogólnopolskiej konferencji „Organizacja i finansowanie lecznictwa psychiatrycznego w Polsce" (Warszawa, 3-4.11.2008), skala redukcji może osiągnąć nawet 40% łóżek we wszystkich szpitalach psychiatrycznych w Polsce. Biorąc pod uwagę już teraz przeciętną w skali europejskiej liczbę łóżek w Polsce (8/10.000 mieszkańców), a w wielu rejonach wręcz krytyczną (poniżej 5/10.000), przy zupełnym braku tzw. pośrednich form udzielania świadczeń, skala redukcji może spowodować poważny kryzys dostępności do świadczeń. Niezbędne są zasadnicze inwestycje i modernizacje.

Konwent Marszałków RP pragnie wrazić uznanie dla inicjatywy jaką jest, znajdujący się na etapie uchwalania Narodowy Program Ochrony Zdrowia Psychicznego, uwzględniający zarówno medyczny jak i społeczno-socjalny charakter opieki na osobami z zaburzeniami psychicznymi.
Jednocześnie mając na uwadze zapewnienie dostępu do kompleksowej opieki psychiatrycznej, której istotnym elementem jest psychiatryczne leczenie stacjonarne apeluje o finansowanie realizacji Narodowego Programu Ochrony Zdrowia Psychicznego w taki sposób, aby nie ograniczać nakładów przeznaczanych dotychczas na stacjonarne lecznictwo psychiatryczne, dla którego każde zmniejszenie finansowania stanowi realne zagrożenie funkcjonowania - przyznanie dodatkowych odrębnych środków finansowych na realizację Narodowego Programu Ochrony Zdrowia Psychicznego.

Narastające od lat dysproporcje pomiędzy ponoszonymi przez zakłady kosztami związanymi z leczeniem osób z zaburzeniami psychicznymi a przychodami uzyskiwanymi w ramach umów z Narodowym Funduszem Zdrowia doprowadziły do zadłużania zakładów opieki zdrowotnej, a w konsekwencji obniżenia standardu i ograniczenia udzielanych świadczeń. W rezultacie tego kryzysu, doszło do faktycznego zaniku wysokospecjalistycznych  świadczeń w polskiej psychiatrii. Potrzebne są prace nad uwzględnieniem w systemie kontraktowania świadczeń przez NFZ szczególnych, wyspecjalizowanych form świadczeń psychiatrycznych, w obszarach takich jak:

  1. Medycyna psychosomatyczna, psychiatria konsultacyjna, zaburzenia współchorobowe i psychogeriatria,
  2. Zaburzenia afektywne, zaburzenia cywilizacyjne, zaburzenia typu „podwójnej diagnozy",
  3. Rehabilitacja psychiatryczna, zakłady opiekuńczo-lecznicze, warsztaty terapii zajęciowej, systemy zatrudnienia pacjentów,
  4. Psychiatria sądowa, system pomocy rodzinie, resocjalizacja pacjentów/podsądnych, seksuologia sądowa,
  5. Kompleksowe ośrodki diagnostyki i terapii,
  6. Ośrodki interwencji kryzysowych, oddziały zagrożeń samobójczych, ośrodki kompleksowej detoksykacji (w tym osób nietrzeźwych),
  7. Pogotowie psychiatryczne i transport pacjentów psychiatrycznych,
  8. Terapia środowiskowa, zespoły leczenia środowiskowego, terapia systemowa, kompleksowe leczenie rodzin, formy pośrednie w psychiatrii, hostele, mieszkania chronione.

W większości, tak określonych obszarów problemowych, dysponujemy jedynie niewielką liczbą placówek, niedostępnych lokalnie, pracujących w oderwaniu od pozostałych zakładów (bez zachowania zasady ciągłości i integracji świadczeń), przy niedostatecznym finansowaniu przez NFZ. Dodatkowym problemem jest oddzielenie organizacyjne i merytoryczne tych jednostek od systemu świadczeń pomocy społecznej, co znacząco pogarsza efektywność ich pracy.
Konwent Marszałków Województw RP zwraca się do Prezesa Rady Ministrów, Ministra Zdrowia, Komisji Zdrowia Sejmu RP oraz Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia o uwzględnienie niniejszego stanowiska i podjęcie stosownych działań celem realizacji postulatów w nim zawartych.

Przewodniczący
Konwentu Marszałków Województw RP
Marek Nawara