w sprawie wprowadzenia zmian legislacyjnych usprawniających realizację zadań dotyczących ochrony przeciwpowodziowej

Ustawa Prawo wodne, która weszła w życie dnia 1 stycznia 2002 r. nałożyła na Marszałków Województw szereg obowiązków związanych ze sprawowaniem praw właścicielskich na ciekach istotnych dla rolnictwa, jak też tzw. „ciekach pozostałych" oraz z zakresu ochrony przeciwpowodziowej.

 

Zwiększenie kompetencji i obowiązków nie odbyło się równolegle z odpowiednimi zmianami legislacyjnymi, które gwarantowałyby sprawną realizację tych zadań. Praktyka wykazała, że istnieje szereg ustaw powodujących piętrzenie problemów proceduralnych przy realizacji postanowień ustawy Prawo Wodne. Powyższe zmiany nie znalazły również odzwierciedlenia w zwiększeniu środków finansowych na realizację przedmiotowych zadań, a sam mechanizm finansowania jest daleki od doskonałości.

Opublikowany przez Krajowy Zarząd Gospodarki Wodnej projekt „Narodowej Strategii Gospodarowania Wodami 2030" stanowi doskonały pretekst do refleksji na reformą gospodarki wodnej w Polsce, a w pierwszej kolejności do zastanowienia się nad działaniami wyprzedzającymi. Działaniami - jakie należy podjąć w pierwszej kolejności, jeszcze przed wprowadzeniem w życie postanowień strategii.

W związku z powyższym Konwent Marszałków Województw RP, po analizie problemów z zakresu gospodarki wodnej stwierdził, że najpilniejszej naprawy wymagają niżej przedstawione zagadnienia:

  1. Prawo wodne nakłada na marszałków województw obowiązek prawidłowego utrzymania cieków o znaczeniu rolniczym, urządzeń melioracji wodnych podstawowych a także tzw. „cieków pozostałych". Poziom otrzymywanych dotacji na ww. zadania, które są zadaniami rządowymi zleconymi samorządom, jak również terminy przekazywania decyzji finansowych, nie dają możliwości właściwego wywiązywania się z nałożonych obowiązków.
    Postulowane rozwiązanie:
    Aby umożliwić samorządom wojewódzkim należyte wywiązywanie się z obowiązków wynikających z Ustawy „Prawo wodne" należy diametralne zwiększyć finansowanie zadań z zakresu utrzymania cieków i urządzeń melioracji wodnych, jak również zagwarantować stabilny i stały poziom corocznego finansowania tych zadań. Planowanie rozdziału środków powinno odbywać się na zasadach subwencji a ich wielkość uzależniona od wielkości posiadanych cieków, urządzeń wodnych a nie decyzji właściwych dysponentów środków.
  2. W chwili obecnej rozpoczyna się realizacja programów inwestycyjnych finansowanych ze środków Unii Europejskiej. Obowiązujące przepisy w zakresie możliwości pozyskiwania terenów pod inwestycje liniowe dla inwestycji związanych z ochroną przeciwpowodziową ze względu na problemy własnościowe gruntów są bardzo przewlekłe. Procedury wywłaszczeniowe jak również procedury nabywania nieruchomości na rzecz Skarbu Państwa stanowią duży problem i mogą zdecydowanie ograniczyć możliwość wykorzystania awizowanych środków.
    Postulowane rozwiązanie:
    Uproszczenie procedur związanych z wywłaszczeniami i nabywaniem nieruchomości „spec ustawa" - analogicznie do ustawy z 2006 roku jaką przyjęto dla potrzeb budowy dróg i autostrad.
  3. .Ustawa z dnia 7 września 2007 r. narzuca na jednostki samorządu terytorialnego obowiązek ujawnienia w księgach wieczystych prawa własności nieruchomości Skarbu Państwa stanowiących m.in. grunty pokryte wodami. Tereny te w znacznej części nie posiadają uregulowanego stanu prawnego, który może zostać wyjaśniony po całkowitym wykupie ich części składowych. Powyższy obowiązek jest zadaniem zleconym z zakresu administracji rządowej, na realizację którego samorządy nie otrzymały żadnych środków finansowych. Nie wywiązanie się z powyższego zadania w terminie do 17 maja 2009 r. będzie skutkować naliczaniem kar pieniężnych przez Wojewodów.
    Postulowane rozwiązanie:
    Przyznanie wystarczających środków finansowych na realizację procedur wynikających z wyżej przywołanej ustawy oraz wydłużenie czasu ich realizacji.
  4. Inwestycje związane z ochroną przeciwpowodziową to głównie budowa ziemnych obiektów hydrotechnicznych (wałów, grobli), wymagających do konstrukcji ogromnych ilości mas ziemnych. Zgodnie z ustawą z dnia 4 lutego 1994 r. Prawo geologiczne i górnicze, pobór mas ziemnych jest wydobyciem kruszywa i wymaga uzyskania koncesji. Wybiórcze traktowanie podmiotów mających prawo do ubiegania się o koncesję (wyłącznie podmioty prowadzące działalność gospodarczą), rozdrobnienie działek objętych „obszarem górniczym", różne formy własności oraz skomplikowane i czasochłonne procedury uzyskiwania koncesji to bezpośrednie przyczyny rezygnacji z realizacji części inwestycji z zakresu ochrony przeciwpowodziowej.
    Postulowane rozwiązanie:
    Potraktowanie terenu międzywala jako potencjalnego terenu rezerw materiału ziemnego na inwestycje z zakresu ochrony przed powodzią. Wychodząc z tego założenia -eksploatacja rezerw ziemnych mogłaby odbywać się w oparciu o przepisy ustawy Prawo wodne. Ponadto pozwolenie wodno-prawne na budowę obwałowań winno obejmować eksploatację rezerw materiałowych.

Konwent Marszałków Województw RP wnioskuje o realizację powyższych postulatów w celu uporządkowania gospodarki wodnej a tym samym podniesienia poziomu zabezpieczenia przeciwpowodziowego RP oraz bezpieczeństwa jej obywateli.

Przewodniczący
Konwentu Marszałków Województw RP
Marek Nawara