w sprawie: rozporządzeń Ministra Rozwoju Regionalnego w sprawie udzielania pomocy publicznej w ramach regionalnych programów operacyjnych.


Konwent Marszałków Województw Rzeczypospolitej Polskiej, w związku z brakiem ostatecznych uregulowań w zakresie pomocy publicznej oraz w związku z potrzebą przygotowania programów pomocowych, w ramach których umożliwiona zostanie realizacja wykluczonych obecnie projektów, wyraża zaniepokojenie stanem prac nad rozporządzeniami MRR w sprawie udzielania pomocy publicznej w ramach Regionalnych Programów Operacyjnych na lata 2007-2013.

Konwent Marszałków Województw Rzeczypospolitej Polskiej:

- zwraca uwagę, że programy pomocowe są narzędziem realizacji regionalnych programów operacyjnych, zatwierdzonych decyzją Komisji Europejskiej, mającym zapewnić zgodność uruchamianego wsparcia ze wspólnotowymi zasadami udzielania pomocy publicznej. W związku z tym zakres programów pomocowych w żadnym wypadku nie może zawężać, ani ograniczać zakresu tematycznego regionalnych programów operacyjnych.

- uznaje, iż przygotowany przez MRR katalog programów pomocowych jest niekompletny. Przedmiotowe rozporządzenia winny obejmować obszary wsparcia, w ramach których istnieje możliwość wystąpienia pomocy publicznej. Dotyczy to w szczególności projektów z zakresu: ochrony środowiska, wsparcia instytucji otoczenia biznesu, kultury i dziedzictwa kulturowego, edukacji, ochrony zdrowia oraz infrastruktury społecznej i sportowej.

- deklaruje aktywne uczestnictwo województw w pracach nad przygotowaniem rozporządzeń w ww. obszarach.

- zwraca uwagę na konieczność wprowadzenia zmian w zapisach ustawy o zasadach prowadzenia polityki rozwoju1, niezbędnych dla właściwego wdrażania regionalnych programów operacyjnych. Zgodnie z art. 21. przedmiotowej ustawy minister właściwy do spraw rozwoju regionalnego określa, w drodze rozporządzenia, szczegółowe przeznaczenie, warunki i tryb udzielania pomocy spełniającej przesłanki określone w art. 87 ust. 1 Traktatu ustanawiającego Wspólnotę Europejską albo pomocy de minimis.

 

1. (Dz.U. Nr 227, poz. 1658 z późn. zm.)

 

 

UZASADNIENIE


Ministerstwo Rozwoju Regionalnego przygotowało rozporządzenia oraz projekty rozporządzeń w sprawie udzielania pomocy publicznej w ramach Regionalnych Programów Operacyjnych. Przedmiotowe dokumenty nie obejmują jednak swym zakresem wszystkich obszarów, w ramach których istnieje prawdopodobieństwo występowania pomocy publicznej. Opracowanie przez MRR tzw. fiszek negatywnych nie rozwiązuje problemu, gdyż w wielu przypadkach przedstawione w nich warunki nie zostaną spełnione.


- Ochrona środowiska


W związku z brakiem rozporządzenia w sprawie udzielania pomocy publicznej na inwestycje w zakresie ochrony środowiska w ramach RPO, podstawą udzielania pomocy publicznej dla tego typu projektów jest Rozporządzenie Ministra Rozwoju Regionalnego z dnia 11 października 2007 r. w sprawie udzielania regionalnej pomocy inwestycyjnej w ramach regionalnych programów operacyjnych. Rozporządzenie to wyklucza możliwość dofinansowania projektów, które nie stanowią „nowej inwestycji”. Jednakże większość projektów z zakresu minimalizacji negatywnego oddziaływania na środowisko nie spełni warunków nowej inwestycji i zostanie wykluczone z możliwości ubiegania się o wsparcie.


Wśród typów projektów, które będą realizowane w ramach regionalnych programów operacyjnych przewidziano wsparcie na inwestycje sektora MSP w zakresie ochrony środowiska, w szczególności: systemów zarządzania środowiskowego, racjonalizacji gospodarki zasobami i odpadami, gospodarki wodno – ściekowej, ochrony powietrza, gospodarowania odpadami przemysłowymi i/lub niebezpiecznymi, wdrażania najlepszych dostępnych technik.


Zgodnie z „Wytycznymi wspólnotowymi w sprawie pomocy państwa na ochronę środowiska naturalnego” (dokument roboczy) przewidziana została pomoc między innymi w formie:


- Inwestycji pozwalających beneficjentowi ograniczyć zanieczyszczenia emitowane w związku z prowadzoną przez niego działalnością. Tego typu inwestycje, co do zasady, nie będą spełniały warunku „nowej inwestycji” w myśl rozporządzenia o regionalnej pomocy inwestycyjnej, ponieważ inwestycje mające na celu zmniejszenie emisji zanieczyszczeń mogą nie obejmować w procesie produkcyjnym znaczących zmian technologicznych. W konsekwencji może to spowodować wykluczenie tego typu projektów z możliwości dofinansowania.


- Pomocy na oszczędzanie energii jeśli będzie ona polegała na zwiększeniu efektywności może nie stanowić dopuszczalnej pomocy ani w myśl rozporządzenia o regionalnej pomocy inwestycyjnej, ani w projekcie rozporządzenia Ministra Rozwoju Regionalnego o pomocy publicznej w sektorze energetyki.


- Pomocy na gospodarowanie odpadami (w tym odpadami przemysłowymi i niebezpiecznymi) W związku z rozwojem konkurencji na rynku unieszkodliwiania, utylizacji i odzyskiwaniu odpadów istnieje duże prawdopodobieństwo wystąpienia pomocy uznanej za pomoc publiczną w rozumieniu przepisów wspólnotowych w tym zakresie. Tego typu projekty mogą nie spełniać jednak znamion „nowej inwestycji”, ponieważ zwiększenie efektywności ochrony środowiska nie musi wiązać się z zasadniczą zmianą procesu produkcyjnego.


- Pomoc na rekultywację zanieczyszczonych terenów. Projekty realizowane w tym zakresie przez jst, jak i przedsiębiorstwa, co do zasady polegają jedynie na odtworzeniu zanieczyszczonego terenu. Jednak w niektórych przypadkach może wystąpić pomoc publiczna.

 


- Instytucje otoczenia biznesu


Zgodnie ze stanowiskiem MRR, w ramach pomocy udzielanej instytucjom otoczenia biznesu, transfer zasobów publicznych do określonego podmiotu nie stanowi pomocy publicznej, jeśli podmiot ten przeniesie wszelkie wynikające z tego korzyści ekonomiczne na inne podmioty (ostatecznych odbiorców pomocy). Instytucje otoczenia biznesu otrzymujące wsparcie z RPO nie zawsze będą miały możliwość przeniesienia wszelkich korzyści na ostatecznych odbiorców. Dotyczy to przede wszystkim projektów związanych z inwestycjami w środki trwałe, uwzględniających wydatki na zakup usług budowlanych oraz na wyposażenie w środki i zasoby materialne. W przypadku kosztów działalności operacyjnej, jest możliwe całkowite przeniesienie korzyści wynikających z dofinansowania na ostatecznych odbiorców. Nie można jednak dopuścić do sytuacji, w której brak krajowych regulacji będzie zmuszał Instytucje Zarządzające RPO do współfinansowania jedynie przedmiotowych kosztów.


Problem braku uregulowań odnoszących się do zagadnień związanych z udzielaniem pomocy publicznej dotyczy również pomocy przeznaczonej na finansowanie prac studyjno - koncepcyjnych dotyczących tworzenia terenów/stref inwestycyjnych, jak i ich uzbrajania. Wsparcie w przedmiotowym zakresie skierowane jest głownie dla spółek prawa handlowego powołanych w celu zarządzania określonymi terenami inwestycyjnymi. W takim przypadku może również wystąpić pomoc publiczna, a brak właściwego programu pomocowego skutkuje wykluczeniem przedmiotowych typów projektów z dofinansowania.

 


- Kultura


Zgodnie z orzecznictwem ETS, przez działalność gospodarczą należy rozumieć oferowanie towarów i usług na rynku. Pojęcie to dotyczy zarówno działalności produkcyjnej, jak i dystrybucyjnej i usługowej. Nie jest istotne występowanie zarobkowego charakteru działalności, w związku z czym działalność gospodarczą, w rozumieniu prawa wspólnotowego, prowadzić mogą także różnorodne podmioty typu non-profit. Wsparcie finansowe konkretnego podmiotu będzie więc analizowane pod kątem przepisów o pomocy publicznej, jeśli podmiot ten prowadzi działalność komercyjną, a wsparcie takie będzie wpływać na cenę komercyjnie świadczonych usług.


Pomocy publicznej, zgodnie z interpretacją Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów, nie będzie stanowiło wsparcie udzielane podmiotom z natury nie prowadzącym działalności gospodarczej. Przykładem takich podmiotów są instytucje kultury, których głównym celem statutowym, zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 października 1991 r. o organizowaniu i prowadzeniu działalności kulturalnej (Dz. U. Nr 13, poz. 123 z późn. zm.), jest prowadzenie działalności kulturalnej, czyli tworzenie, upowszechnianie i ochrona kultury. Zgodnie z art. 3 ust. 2 ww. ustawy, działalność kulturalna nie stanowi działalności gospodarczej w rozumieniu odrębnych przepisów.


Jednakże pomoc publiczna dla instytucji kultury mogłaby wystąpić w przypadku prowadzenia przez nie działalności innej niż kulturalna, co jest możliwe pod warunkiem zamieszczenia takich postanowień w statucie (art. 13 ust. 2 pkt 6 ww. ustawy) i przeznaczenia uzyskanych środków na taką działalność.


W obiektach, wpisanych do rejestru zabytków, jak i w samych instytucjach kultury powszechnie prowadzona jest działalność gospodarcza, nie stanowiąca działalności kulturalnej (np. restauracja, kiosk z pamiątkami, usługi w zakresie wynajmu sal).


Żadne z obecnych rozporządzeń nie obejmuje swoim zakresem wszystkich projektów realizowanych w obszarze kultury oraz dziedzictwa kulturowego, w których istnieje możliwość wystąpienia pomocy publicznej, a które nie spełniają przesłanek „nowej inwestycji”.

 


- Ochrona zdrowia, edukacja na poziomie wyższym, infrastruktura sportowa i społeczna


Zgodnie z art. 6 ust. 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 1999 r. o zakładach opieki zdrowotnej, mogą one udzielać świadczeń zdrowotnych bezpłatnie, za częściową odpłatnością lub odpłatnie. Dlatego też, w rozumieniu art. 87, ust. 1 Traktatu ustanawiającego Wspólnotę Europejską, są w określonych przypadkach przedsiębiorcami. Z tego względu powinno stosować się w stosunku do nich przepisy dotyczące pomocy publicznej (np. wynajem sal operacyjnych, czy zakupionego sprzętu medycznego). Podobna sytuacja dotyczy inwestycji z zakresu szkolnictwa wyższego (np. wynajem sal, czy pobieranie czesnego od studentów studiów stacjonarnych lub podyplomowych), jak również z zakresu infrastruktury sportowej (np. stworzenie boiska, które następnie będzie odpłatnie udostępniane w celach komercyjnych), czy infrastruktury społecznej (np. pobieranie opłat za opiekę nad osobami starszymi).


Projekty z zakresu ww. dziedzin nie mogą być realizowane na podstawie zapisów Rozporządzenia Ministra Rozwoju Regionalnego z dnia 11 października 2007 r. w sprawie udzielania regionalnej pomocy inwestycyjnej w ramach regionalnych programów operacyjnych (Dz.U. Nr 193, poz.1399), z uwagi na obowiązek zgłaszania do Komisji Europejskiej pomocy udzielanej dla konkretnych sektorów działalności gospodarczej. Ponadto wiele inwestycji nie będzie spełniało kryteriów „nowej inwestycji” określonych w art. 3 przedmiotowego rozporządzenia, a tym samym nie będzie można ich realizować w ramach regionalnych programów operacyjnych.