w sprawie reformy samorządu terytorialnego

Warunkiem powodzenia reformy samorządu terytorialnego jest w szczególności zapewnienie samorządom samodzielności finansowej, poprzez dokonanie decentralizacji finansów publicznych oraz zwiększenie kompetencji samorządu terytorialnego, przy jednoczesnym uporządkowaniu przepisów dotyczących wykonywania zadań publicznych. Od tego w głównej mierze zależeć będą potrzeby i możliwości szczegółowych zmian w dziedzinach wyznaczonych dla reformy obszarami problemów: ustrojowych, finansowych, majątkowych oraz pozycji samorządu terytorialnego w Polsce.
Zakładając fundamentalność tego warunku oraz aktualność dokumentu pod tytułem „Deklaracja w sprawie decentralizacji Państwa” podpisanego dnia 7 listopada 2007 r. w Warszawie przez przedstawicieli środowisk samorządowych należy zwrócić szczególną uwagę na doniosłość kwestii dotyczących:
  • przekazania większych kompetencji samorządom województw,
  • wzmocnienie pozycji marszałka województwa,
  • uporządkowania zadań i roli województw.
Przekazanie większych kompetencji samorządom województw

Kompetencje samorządów województw rozważane powinny być również w kontekście potrzeby dookreślenia roli i zadań wojewodów. Samorządy województw, a w szczególności marszałkowie województw powinni mieć dużo większą swobodę i możliwości działania w zakresie polityki rozwoju regionalnego.
W tym kontekście dominującą jest obecnie koncepcja mówiąca m.in. o konieczności uporządkowania roli i zadań przedstawiciela rządu w regionie.
Stwarza to potrzebę wzmocnienia samorządu na poziomie regionalnym. Wymaga szczegółowego określenia nowych zadań samorządu województwa oraz precyzyjnego wskazania kompetencji jego organów stanowiących i wykonawczych. Z punktu widzenia potrzeby zapewnienia większej efektywności w działaniu organów samorządu województwa rozważenia wymaga kwestia władzy wykonawczej, a przede wszystkim marszałka województwa.

Wzmocnienie pozycji marszałka województwa

Uporządkowania wymaga dzisiejsza pozycja marszałka województwa w systemie organów samorządu województwa. Należy poddać rozwadze możliwość jej wzmocnienia i większego ustabilizowania marszałka w roli przewodniczącego zarządu województwa. Marszałkowie województw powinni otrzymać szersze kompetencje w zakresie możliwości prowadzenia aktywnej i efektywnej polityki rozwoju regionalnego.

Uporządkowanie roli i zadań wojewodów


Rozważenia wymaga dookreślenie roli wojewody jako przedstawiciela rządu w regionie. Jego kompetencje powinny się odnosić do wyraźnych kwestii „państwowych” (np. w zakresie polityki zagranicznej, inwestycji państwowych na terenie danych województw) oraz zwierzchnictwa nad administracją zespoloną, a także nadzoru nad decyzjami samorządu w zakresie ich zgodności z prawem. Dzisiejsze kompetencje wojewodów w znacznej mierze – a szczególnie w odniesieniu do kwestii rozwoju regionalnego powinny zostać przekazane organom wykonawczym samorządu województw. Zaś przy założeniu wzmocnienia roli marszałków województw, powinny stać się one częścią ich kompetencji.

Obok oczywistości sformułowań zawartych w fundamentalnych warunkach wstępnych reformy samorządu terytorialnego stwierdzenia powyższe prowadzą do wniosków o potrzebie przyjęcia stanowiska postulującego:
  1. zwiększenie kompetencji samorządu województw poprzez przejęcie odpowiednich kompetencji administracji rządowej,
  2. uporządkowanie pozycji i kompetencji marszałka województwa w systemie organów samorządu województwa poprzez wzmocnienie jego roli,
  3. zmianę kompetencji wojewodów, dookreślenie zadań i wzmocnienie ich roli jako pełnomocników rządu w regionie oraz zwierzchników administracji zespolonej.

Przewodniczący
Konwentu Marszałków Województw RP
Norbert Obrycki

Szczecin, 17 kwietnia 2008 r.