W SPRAWIE USTAWY Z DNIA 7 WRZEŚNIA 2007R. O UJAWNIENIU W KSIĘGACH WIECZYSTYCH PRAWA WŁASNOŚCI NIERUCHOMOŚCI  SKARBU PAŃSTWA ORAZ JEDNOSTEK SAMORZĄDU TERYTORIALNEGO 
(DZ. U. Z 2007 ROKU NR 191 POZ. 1365).
  1. Zmienić art. 2 ust. 3 w/w ustawy, nadając mu następujące brzmienie: „W terminie 5 lat od dnia wejścia w życie ustawy właściwe w sprawach gospodarowania nieruchomościami organy jednostek samorządowych złożą w sądach rejonowych wnioski o ujawnienie w księgach wieczystych prawa własności nieruchomości jednostek samorządu terytorialnego, wraz z dokumentami stanowiącymi podstawę wpisu tego prawa”.
  2. Zmienić art. 4 ust. 1 nadając mu następujące brzmienie: „W terminie do dnia 15 każdego miesiąca, starostowie, inne ograny reprezentujące Skarb Państwa, o których mowa w art. 2 ust. 2, marszałkowie województw, starostowie, wójtowie, burmistrzowie i prezydenci miast składają właściwym wojewodom miesięczne sprawozdania z wykonania obowiązku, o którym mowa w art. 2.
    Sprawozdania te sporządzane będą po dostarczeniu przez starostów wykazów nieruchomości, o których mowa w art. 1 ust. 1.”
  3. W art. 4 należy dodać ust. 3 o brzmieniu: „Minister właściwy do spraw administracji publicznej, w drodze rozporządzenia, określi wzór sprawozdania, o którym mowa w ust. 1.”


UZASADNIENIE:

Ad. 1

Zaproponowana zmiana art.2 ust.3 podyktowana jest przede wszystkim stanem zaawansowania procesu nabywania nieruchomości zajętych pod drogi publiczne. Analizując dotychczasowy przebieg prac związanych z regulacją geodezyjno – prawną nieruchomości będących drogami wojewódzkimi, której końcowym etapem jest wpis własności samorządów województw do ksiąg wieczystych, należy stwierdzić, że założenia art. 2, ust. 3 wyżej przytoczonej ustawy nie mogą zostać spełnione.

Wpis do ksiąg wieczystych nieruchomości zajętych pod drogi wojewódzkie, jest procesem długotrwałym, związanym między innymi z regulacjami stanów prawnych nieruchomości, które zostały nieformalnie przejęte przez Skarb Państwa, nie zostały prawidłowo wywłaszczone, wymagają zasiedzenia. Postępowanie w tych sprawach wymaga zastosowania jednej z niżej wymienionych procedur:

  1. przejęcia nieruchomości z trybie art.73 ustawy z dnia 13 października 1998r. – Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną,
  2. przeprowadzenia dekomunalizacji w odniesieniu do nieruchomości stanowiących własność gminy, a następnie przekazania nieruchomości w drodze decyzji administracyjnej wojewody na rzecz województwa,
  3. przekazania na rzecz województwa  nieruchomości Skarbu Państwa w drodze decyzji administracyjnej wojewody,
  4. nabycia nieruchomości w drodze umów cywilno- prawnych,
  5. zastosowania przepisu art.98 ustawy  z dnia 21 sierpnia 1997r. o gospodarce nieruchomościami,
  6. orzeczenia sądu ( np. art. 935 kodeksu cywilnego).

Regulacja tych zastanych sytuacji wymaga współpracy z szeregiem organów.  W największym zakresie ze Starostami Powiatowymi reprezentującymi Skarb Państwa, a właśnie najwięcej trudności sprawia przygotowanie dokumentacji do ujawnienia w księgach wieczystych poprzedniego użytkownika czyli Skarbu Państwa. Starostwa Powiatowe bardzo często nie chcą podjąć współpracy w pracach, które powinny być wykonane dawno, w ramach regulacji własności Skarbu Państwa, np. ujawnienie w księgach wieczystych decyzji o scaleniach gruntów, wywłaszczeniach itp.

Następnym dokumentem niezbędnym do złożenia wniosków do ksiąg wieczystych są decyzje Wojewodów potwierdzające nabycie nieruchomości na własność samorządów województw. Terminy ich wydania, niezależnie od stopnia trudności, są zróżnicowane (od 2 tygodni do kilku miesięcy).

Brak współpracy w/w organów oraz brak możliwości zabezpieczenia w budżetach województw znaczących kwot na regulacje stanów prawnych, całkowicie uniemożliwia wywiązanie się z narzuconego ustawą terminu 12 miesięcy.

Realnym terminem, biorąc pod uwagę powyższe byłby okres 5 lat.

Aby urealnić, ewentualnie przyspieszyć termin zakończenia przedmiotowych prac, należałoby przede wszystkim stworzyć przepisy, które umożliwią regulację stanów prawnych nieruchomości w sytuacjach kiedy właścicielem pasów drogowych stały się np. Lasy Państwowe, PKP, gmina lub inni wieczyści użytkownicy, którzy prawo to nabyli z mocy prawa.

W stosunku do gruntów zajętych pod drogi wojewódzkie , a stanowiących własność gminy (bądź odwrotnie), potrzebne byłyby dodatkowe regulacje prawne upraszczające tryb postępowania. W przypadku braku przesłanek do dekomunalizacji mienia konieczne jest nabycie nieruchomości w drodze umów cywilnych, co wymaga szeregu uchwał stosownych organów.

Ad. 2


Nie jest możliwym sporządzenie sprawozdań, o których mowa w art. 4 ust.1 wymienionej ustawy w terminie określonym w tym przepisie. Z przepisu art. 4 ust.2 ustawy wynika, że sprawozdania   mają posłużyć do   uaktualnienia danych zawartych w zestawieniach zbiorczych sporządzonych  w trybie art. 1 ustawy. Zatem powinny się odnosić do treści zawartych w tych wykazach i zestawieniach. Wykazy mają dotyczyć nieruchomości, które na mocy odrębnych przepisów przeszły na własność Skarbu Państwa. Tymczasem samorządom województw nie zawsze jest znany tryb nabycia przez Skarb Państwa nieruchomości, które z mocy prawa stały się własnością województwa.

Ad. 3

Celem ujednolicenia dla obszaru całego kraju (wszystkich województw) sposobu sporządzania sprawozdań niezbędnym jest wskazanie przez ustawodawcę organu odpowiedzialnego za przygotowanie wzoru sprawozdania. Stąd propozycja powierzenia tego obowiązku Ministrowi właściwemu do spraw administracji publicznej.

Powyższe zmiany mogą zagwarantować realizacje przepisów niniejszej ustawy, niemniej jednak konieczna jest interpretacja art.1 ustawy w celu uściślenia pojęcia „odrębnych przepisów, z mocy których nieruchomości przeszły na własność Skarbu Państwa”. Przykładem wątpliwości jest art.73 ust.1 ustawy z dnia 13 października 1998r.- Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną (Dz.U z 1998r. Nr 133, poz. 872 z późn. zm.), gdzie grunty przechodzą na własność województwa z pominięciem Skarbu Państwa. Zachodzi pytanie czy ustawa z dnia 7 września 2007r. dotyczy również nieruchomości nabywanych na podstawie tego przepisu, czy też nie.

Krytycznie należy odnieść się również do przepisu art.2 ust. 4 ustawy z dnia 7 września 2007r. Stanowi on, że w odniesieniu do nieruchomości województwa właściwym do złożenia wniosku o ujawnienie własności w księgach wieczystych jest marszałek województwa, podczas  gdy z ustawy z dnia 21 sierpnia 1997r. o gospodarce nieruchomościami ( art.11, art.23 w zw. z art. 25c i d) wynika, że organem właściwym w tych sprawach jest zarząd województwa.