w sprawie: nowelizacji ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym
 
Konwent Marszałków Województw z zadowoleniem przyjął zawartą w expose Pana Premiera Donalda Tuska potrzebę pilnej nowelizacji ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym. Po niemal 5 latach jej wdrażania stwierdzić należy, że ustawa ta w obecnym kształcie nie jest spójna z założeniami i praktyką rozwoju społeczno-gospodarczego oraz sposobu finansowania przedsięwzięć, i jako taka nie daje skutecznych narzędzi wdrażania zrównoważonego rozwoju w przestrzeni. Jej funkcjonowanie nie odpowiada idei zrównoważonego rozwoju społecznego, gospodarczego i terytorialnego wyrażonym w dokumentach Unii Europejskiej oraz współczesnym oczekiwaniom w zakresie kształtowania ładu przestrzennego w Polsce.

Mając na względzie potrzebę efektywnego wykorzystywania planów zagospodarowania przestrzennego województw jako głównych narzędzi kształtowania i prowadzenia polityki przestrzennej województw, Konwent Marszałków podkreśla potrzebę większej spójności planowania przestrzennego i programowania rozwoju społeczno-gospodarczego na poziomie regionalnym. Plany województw winny stać się rzeczywistymi narzędziami sterowania przedsięwzięciami realizującymi politykę UE i państwa, korzystającymi ze środków krajowych i regionalnych programów operacyjnych.

Konwent Marszałków uważa za niezbędne szybkie doprowadzenie do nowelizacji ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym w zakresie:

- planów obszarów metropolitalnych
  • zmiany wymaga zapis art. 2 pkt 9 ustawy odnoszący się do definicji obszaru metropolitalnego, winna ona określać obszar metropolitalny jako zwarty układ przestrzenny składający się z wielkiego miasta lub wzajemnie zależnych miast oraz powiązanego z nim lub z nimi otoczenia, charakteryzujący się wysokim stopniem urbanizacji i dynamiki rozwoju społeczno-gospodarczego, ustalony w planie zagospodarowania przestrzennego województwa, zgodnie z podziałem terytorialnym państwa; definicja ta winna jasno określać kryteria wyznaczania takich obszarów, z uwzględnieniem między innymi zagadnień migracji, przyrostu naturalnego, mobilności mieszkańców i procesów urbanizacyjnych;
  • rozwiązaniem ideowym wymagającym regulacji w zakresie całego systemu planowania przestrzennego, programowania rozwoju społeczno-gospodarczego wydaje się konieczność planowania zintegrowanego w obszarach metropolitalnych. Plan zagospodarowania przestrzennego województwa winien określać generalne kierunki rozwoju obszaru metropolitalnego w horyzoncie długookresowym, natomiast organ zarządzający obszarem metropolitalnym dla wyznaczonego w planie województwa obszaru winien przygotować program rozwoju i zagospodarowania przestrzennego obszaru metropolitalnego, zgodny z kierunkami określonymi w planie województwa, przyjmowany przez zarząd województwa jako jeden z programów operacyjnych realizujących strategię rozwoju województwa i plan zagospodarowania przestrzennego województwa;
  • zapisy ustawy winny być spójne z opracowywaną ustawą o metropoliach określającą między innymi zasady zarządzania obszarami metropolitalnymi;
  • przepisy przejściowe ustawy winny odnieść się do kwestii sporządzonych już przez wiele województw planów obszarów metropolitalnych i określić procedury uchwalenia tych projektów, bez konieczności rozpoczynania procedury od nowa;
- programów służących realizacji inwestycji celu publicznego o znaczeniu krajowym sporządzanych przez ministrów i centralne organy administracji rządowej (art. 48 oraz art. 39 ust. 4 i art. 41ust. 1 pkt 7)
  • przez wiele lat programy takie nie były sporządzane, natomiast te, które zostały sporządzone w roku 2007 nie były opiniowane przez sejmiki województw, także sektorowe programy operacyjne wraz z listami indykatywnymi nie zostały poddane takiemu opiniowaniu, wobec czego zapisy art. 48 okazują się fikcją;
  • inwestycje celu publicznego wynikające z programów rządowych na podstawie negocjacji prowadzonych przez marszałka województwa podlegają wprowadzeniu do planów miejscowych, programy te winny więc zawierać oprócz listy inwestycji także informacje  na temat terminu, kosztów i warunków ich realizacji, czego zazwyczaj nie zawierają;
wobec powyższego oraz wobec faktu, iż zagadnienia dotyczące programów rządowych nie są spójne z regulacjami dotyczącymi finansów publicznych oraz prowadzenia polityki rozwoju, zastanowienia wymaga utrzymywanie zapisów art. 48 oraz zmiana powiązanych z nim zapisów, w tym art. 39 ust. 4 i art. 41ust. 1 pkt 7 oraz art.. 44;
  • doprecyzowania zapisów art. 44 dotyczących negocjacji prowadzonych dla wprowadzania odpowiednich inwestycji do planów miejscowych; obecne zapisy są zawiłe i nie dostosowane do zasad programowania oraz do rzeczywistych uwarunkowań finansowych i operacyjnych na poziomie zarówno wojewódzkim, jak i gminnym; zapisy te wymagają powiązania z przepisami finansowymi (budżet) i w oparciu o nie określić procedury, zakres i strony prowadzenia negocjacji oraz formę umowy;
  • procedury uzgadniania projektów studiów uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego oraz planów miejscowych
    konieczność dokonywania przedmiotowych uzgodnień w formie postanowień zarządu województwa w trybie § 106 kodeksu postępowania administracyjnego znacznie wydłuża proces uzgadniania, jednocześnie organem sporządzającym projekt planu województwa będący podstawą uzgodnień jest marszałek województwa, wobec czego rozważyć należy możliwość przypisania marszałkowi województwa funkcji organu uzgadniającego studia gmin oraz plany miejscowe, a nie zarządowi województwa;
  • uzgadniania projektów decyzji o warunkach zabudowy i o lokalizacji inwestycji celu publicznego (art. 53 ust.1 oraz art. 64 ust.1);
    wątpliwości budzi konieczność powiadamiania w postępowaniu wypadkowym (dotyczącym uzgodnienia) wszystkich stron postępowania, które i tak w postępowaniu głównym (o wydanie decyzji) są zawiadamiane o każdej czynności w sprawie i mogą się zapoznać ze zgromadzonymi dowodami na każdym etapie postępowania; dla usprawnienia procesu uzgadniania winno się przyjąć jako stronę jedynie wnioskodawcę;
  • precyzyjnego definiowania pojęć
    uporządkowania wymaga sprawa stosowanych w ustawie pojęć, używanych często zamiennie, niezbędne wydaje się miedzy innymi sprecyzowanie pojęcia „zadania samorządowe” w odniesieniu do „inwestycji celu publicznego o znaczeniu ponadlokalnym”;
  • precyzyjnego określenia „instytucji i organów właściwych do opiniowania i uzgadniania planów województw” (art. 41 ust.1 pkt 6);
  • skrócenia terminu składania wniosków do planów zagospodarowania przestrzennego województw z 3 miesięcy do 1 miesiąca, co skróci procedurę (art. 41 ust.1 pkt 1);
  • uchylenia punktu 8 w art. 2 – przywołana treść dotycząca obszarów wsparcia odnosi się do ustawy, która nie obowiązuje;
  • zmiany zapisów dotyczących konieczności określania w planie województwa granic terenów zamkniętych i ich stref ochronnych
    skala planów województwa praktycznie uniemożliwia graficzne przedstawienie granic terenów zamkniętych, które z reguły obejmują niewielkie obszary, a zamieszczanie wykazu działek stanowiących tereny zamknięte stoi w sprzeczności z charakterem planu województwa, jako planu struktury;
  • oceny planów zagospodarowania przestrzennego województw
    uporządkowania i uszczegółowienia wymagają zapisy art. 45, które winny określić funkcję i formę okresowej oceny planu województwa oraz procedury jej sporządzania, z dostosowaniem odpowiednich organów opiniujących.
Podsumowując, Konwent Marszałków wnosi o wprowadzenie do ustawy zmian dotyczących planowania przestrzennego w województwie, które pozwolą na budowę spójnego systemu gospodarki przestrzennej zharmonizowanej procesami rozwoju i ochrony środowiska oraz realizacji inwestycji celu publicznego.