w sprawie: Systemu kształcenia pielęgniarek w aspekcie obowiązujących uregulowań prawnych

 

Konwent Marszałków Województw RP wyraża zaniepokojenie istniejącą sytuacją związaną z negatywnym zjawiskiem spadku liczby zatrudnianych pielęgniarek w zakładach opieki zdrowotnej. Obawy są tym bardziej uzasadnione, iż w niedalekiej przyszłości, przy pogłębianiu się tej tendencji, stan ten może zagrozić normalnemu funkcjonowaniu służby zdrowia oraz prawidłowemu świadczeniu pomocy medycznej dla pacjentów. Spełnienie się tego pesymistycznego scenariusza postawi szpitale przed sytuacją, w której konstytucyjne gwarancje ochrony zdrowia i dostępu do świadczeń opieki zdrowotnej nie będą realizowane.
U podstaw zaistniałego zjawiska leżą rozwiązania prawne. W obecnej rzeczywistości prawnej w Polsce można uzyskać kwalifikacje pielęgniarki tylko po ukończeniu wyższej uczelni. Jedynie bowiem dyplom ukończenia studiów wyższych na kierunku pielęgniarstwo z tytułem “magister pielęgniarstwa” stanowi na gruncie Dyrektywy 2005/36/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 7 września 2005 roku dokument potwierdzający posiadanie wymaganych kwalifikacji.
Ustawowy zakaz rekrutacji kandydatów na kierunek kształcenia w zawodzie pielęgniarka, wprowadzony przez art. 2 ustawy z dnia 3 lutego 2001 roku o zmianie ustawy o zawodach pielęgniarki i położnej (Dz. U. Nr 16, poz. 169, z późn. zm.), postawił samorządy województw przed koniecznością zmiany profilu edukacyjnego szkół kształcących dotychczas adeptki tego zawodu, gdyż regulacje prawne pozbawiły jednostki samorządu terytorialnego podstaw do organizacji kształcenia pielęgniarek w ramach szkolnictwa policealnego.
Rozwiązania zaistniałej sytuacji należy szukać w zmianach legislacyjnych pozwalających na reaktywowanie kształcenia pielęgniarek na poziomie szkoły policealnej, według tak opracowanych programów nauczania, ażeby nabyte kwalifikacje pielęgniarek uznawane były w krajach Unii Europejskiej. W takiej sytuacji konieczne są zmiany programowe i organizacyjne zachowujące jednak standardy kształcenia pielęgniarek, a więc obejmujące co najmniej 3 lata lub 4.600 godzin kształcenia teoretycznego i klinicznego. Dążyć należy do stworzenia rzeczywistości prawnej, w której dokumentem potwierdzającym kwalifikacje pielęgniarek stanie się także dyplom ukończenia szkoły policealnej.
Za takim rozwiązaniem przemawiają tak względy kadrowe, jak i ekonomiczne. W szkołach kształcących niegdyś pielęgniarki lub położne istnieje jeszcze bowiem bogata baza dydaktyczna oraz pracuje doświadczona kadra. Nie można pominąć faktu, iż wraz z upływem czasu, szanse na reaktywowanie kształcenia w zawodzie pielęgniarskim na poziomie szkoły policealnej znacząco maleją. Przede wszystkim nauczyciele zaangażowani w proces kształcenia pielęgniarek, legitymujący się wszechstronnym teoretycznym i praktycznym przygotowaniem nabywają prawa emerytalne. Zmarnowanie tego potencjału będzie bardzo trudne do odtworzenia.
Drugim rozwiązaniem może być ulokowanie kształcenia przyszłych pielęgniarek w kolegiach. Wiąże się to oczywiście z koniecznością dokonania zmian ustawodawstwa zarówno z zakresu systemu oświaty, jak i zawodu pielęgniarki. Niezbędne byłyby także uregulowania stwarzające prawne podstawy funkcjonowania takich kolegiów, na wzór już istniejących kolegiów pracowników służb społecznych i zakładów kształcenia nauczycieli.
Wspólną troską samorządów województw winna być dbałość o zapewnienie obywatelom dostępu do świadczeń opieki zdrowotnej przy pełnej gwarancji ochrony zdrowia i życia. Realizacja tego obowiązku nastąpić może tylko w sytuacji zorganizowanej opieki pielęgniarskiej wykonywanej przez liczne kadry pielęgniarek.

Mając na uwadze powyższe Konwent Marszałków Województw RP widzi potrzebę:

  • pilnego podjęcia działań legislacyjnych celem stworzenia prawnych podstaw reaktywowania kształcenia pielęgniarek na poziomie szkół policealnych, z jednoczesnym zachowaniem obowiązujących w krajach Unii Europejskiej standardów kształcenia w tym zawodzie, ażeby nabyte kwalifikacje pielęgniarek uznawane były w krajach Unii,
  • pilnego podjęcia działań w sprawie włączenia do treści załącznika 5.2.2. Dyrektywy 2005/36/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 7 września 2005 roku w sprawie uznawania kwalifikacji zawodowych (Dz. U. UE.L.05.255.22) osób legitymujących się dyplomem pielęgniarki,
  • rozważenia możliwości stworzenia kolegiów kształcących pielęgniarki.

Konwent Marszałków Województw RP zwraca się do Prezesa Rady Ministrów, Ministra Zdrowia i Ministra Edukacji Narodowej oraz Komisji Zdrowia Sejmu RP o uwzględnienie niniejszego stanowiska.