w sprawie finansowania działań regionalnych i Pomocy Technicznej Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich 2007-2013.

 

Konwent Marszałków Województw Rzeczypospolitej Polskiej wyraża głęboki niepokój stanem oraz kierunkiem przygotowań do realizacji tzw. „działań regionalnych” Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich 2007-2013, zwłaszcza w aspekcie regulacji dotyczących zakresu i sposobu finansowania tych zadań ze środków budżetu państwa.

W projekcie budżetu państwa na 2008 r. nie przewidziano środków dla samorządów województw na tzw. „wyprzedzające finansowanie” projektów z zakresu Pomocy Technicznej. Także projekt ustawy o uruchamianiu środków pochodzących z budżetu Unii Europejskiej przeznaczonych na finansowanie wspólnej polityki rolnej, przyjęty przez Radę Ministrów w dniu 17 września br. nie zawiera regulacji, umożliwiających „wyprzedzające finansowanie” zadań zleconych do realizacji samorządom województw na podstawie ustawy z dnia 7 marca 2007 r. o wspieraniu Rozwoju Obszarów Wiejskich …

Powyższe może sugerować, że planowana jest zmiana dotychczas stosowanego (w ramach SPO-ROL 2004-2006) modelu finansowania, bądź zupełne wycofanie się państwa z finansowania zadań zleconych do realizacji samorządom województw, w jakiejkolwiek formie.

Konwent Marszałków Województw RP za niezrozumiałe uważa wprowadzanie jakichkolwiek zmian do wypracowanego i sprawnie funkcjonującego, w toku realizacji SPO – ROL 2004 - 2006 systemu finansowania. Tym większe zdumienie budzi fakt, iż kierunek proponowanych zmian został już wcześniej odrzucony, jako niewłaściwy z punktu widzenia obowiązującego prawa.

Biorąc powyższe pod uwagę Konwent Marszałków Województw RP stanowczo domaga się analizy poruszonych w stanowisku kwestii i podjęcie stosownych działań, zmierzających do terminowego i sprawnego uruchomienia „działań regionalnych” w ramach PROW 2007-2013.

Konwent Marszałków Województw RP w załączniku nr 1 przekazuje propozycje zapisów ustawy o uruchamianiu środków pochodzących z budżetu Unii Europejskiej przeznaczonych na finansowanie wspólnej polityki rolnej. Propozycje te regulują sprawy poruszone w niniejszym stanowisku oraz pozwalają beneficjentom osi III i IV PROW 2007-2013 na realizację projektów w oparciu o pożyczki udzielane przez Bank Gospodarstwa Krajowego. PROW 2007-2013 do chwili obecnej pozbawiony jest możliwości jakie daje np. dotacja rozwojowa w innych programach operacyjnych.

Uzasadnienie

W projekcie budżetu państwa na 2008 r. nie przewidziano środków dla samorządów województw na tzw. „wyprzedzające finansowanie” projektów z zakresu Pomocy Technicznej, mimo iż potrzeby w tym zakresie zostały zgłoszone zarówno za pośrednictwem wojewodów jak i Ministerstwa Rolnictwa i Rozwoju Wsi. Także projekt ustawy o uruchamianiu środków pochodzących z budżetu Unii Europejskiej przeznaczonych na finansowanie wspólnej polityki rolnej, przyjęty przez Radę Ministrów w dniu 17 września br. nie zawiera regulacji, umożliwiających wyprzedzające finansowanie zadań zleconych do realizacji samorządom województw na podstawie ustawy z dnia 7 marca 2007 r. o wspieraniu Rozwoju Obszarów Wiejskich …

Pomijając ocenę merytoryczną projektowanych zmian (odniesienie do nich zostanie przedstawione w dalszej części), niepokojący jest sposób ich wprowadzania, tj. bez jakiejkolwiek konsultacji, bądź przynajmniej poinformowania o tym zainteresowanych podmiotów. Niezrozumiały jest zwłaszcza fakt, że w procesie konsultacji w/w ustawy o uruchamianiu środków pochodzących z budżetu Unii Europejskiej przeznaczonych na finansowanie wspólnej polityki rolnej brały udział wyłącznie związki i organizacje rolników, których problematyka objęta ustawą w ogóle nie dotyczy, ewentualnie dotyczy w bardzo ograniczonym zakresie (pośrednio regulacje dotyczące finansowania osi LEADER – w przypadku wejścia organizacji w skład LGD), nie konsultowano go natomiast z jednostkami samorządu terytorialnego, których regulacje dotyczą bezpośrednio. Zainteresowane podmioty nie zostały również poinformowane w odpowiednim czasie o konieczności uwzględnienia planowanych zmian w projektowanych przez siebie budżetach na 2008 r., co stanowi przeszkodę w ich poprawnym skonstruowaniu.

Uderza to szczególnie w samorządy województw, którym na mocy ustawy z dnia 7 marca delegowane zostało wykonywanie części zadań instytucji zarządzającej w zakresie sześciu działań PROW (w tym 3 działania z zakresu Osi LEADER). Samorządy województw, traktując poważnie obowiązki ustawowe poniosły już znaczne koszty na tworzenie struktur organizacyjnych, odpowiadających wymaganiom ustalonym w porozumieniu z MRiRW.

Samorządy województw, są więc w pełni przygotowane od strony organizacyjnej, by od 1 stycznia 2008 r. przejąć obowiązki związane z realizacją Programu. Jednakże wobec braku jasności co do zakresu i zasad finansowania pomocy technicznej w roku 2008 i latach kolejnych, należy rozważyć wstrzymanie dalszych przygotowań. Zachodzi bowiem obawa, że utrzymanie w roku 2008 już utworzonych struktur może okazać się niemożliwe bez środków zewnętrznych.

Jednocześnie informuję, że zarządy województw otrzymały informacje dotyczące alokacji zabezpieczających finansowanie struktur wdrożeniowych w ramach wszystkich regionalnie wdrażanych programów operacyjnych (RPO, PO Kapitał Ludzki), z wyjątkiem PROW 2007-2013. Środki na finansowanie struktur wdrożeniowych RPO i PO Kapitał Ludzki w 2008 r. zostały także uwzględnione w projekcie ustawy budżetowej na 2008 rok.

Odnosząc się do projektu ustawy o uruchamianiu środków pochodzących z budżetu Unii Europejskiej przeznaczonych na finansowanie wspólnej polityki rolnej, na uwagę zasługuje fakt, iż zaproponowana w nim zmiana sposobu finansowania projektów z zakresu „scaleń gruntów” oraz „gospodarowania rolniczymi zasobami wodnymi”, polegająca na wprowadzeniu instrumentu prefinansowania za pośrednictwem Banku Gospodarstwa Krajowego, jest w istocie propozycją przeniesioną z początku realizacji tych działań w ramach SPO-ROL 2004-2006. Wtedy, proponowany sposób finansowania okazał się niemożliwy do zastosowania i w praktyce spowodował prawie roczną blokadę w uruchomieniu działań. Dopiero wdrożenie mechanizmu polegającego na włączeniu środków na tzw. „wyprzedzające finansowanie” do budżetów Wojewodów, pozwoliło na uruchomienie zadań i ich płynną realizację.

W kontekście powyższego niezrozumiały jest cel wprowadzania jakichkolwiek zmian do wypracowanego i sprawnie funkcjonującego w toku realizacji SPO – ROL 2004-2006 systemu finansowania, tym bardziej w wersji, która już wcześniej została odrzucona jako niewłaściwa z punktu widzenia obowiązującego prawa. Zarówno bowiem zadania z zakresu dwóch w/w schematów („scalenia gruntów”, „gospodarowanie rolniczymi zasobami wodnymi”), jak i zadania z zakresu pomocy technicznej są zadaniami z zakresu administracji rządowej zleconymi ustawowo do realizacji jednostkom samorządu terytorialnego i jako takie powinny być finansowane z budżetu państwa w formie dotacji celowej.

Załącznik nr 1

Propozycje zmian w ustawie o uruchamianiu środków pochodzących z budżetu Unii Europejskiej przeznaczonych na finansowanie wspólnej polityki rolnej, dotyczących finansowania działań „samorządowych”, oraz innych działań z zakresu osi III i IV PROW 2007-2013:

Zmiany do tekstu projektu ustawy o zmianie ustawy o uruchamianiu środków pochodzących z budżetu Unii Europejskiej przeznaczonych na finansowanie wspólnej polityki rolnej (W MIEJSCE ART. 10a-10c):

po art. 10 dodaje się art. 10a – 10c w brzmieniu:

„Art. 10a.1. Samorządy województw realizujące zadania z zakresu pomocy technicznej z udziałem środków EFRROW i krajowych środków publicznych przeznaczonych na współfinansowanie wydatków realizowanych z EFRROW oraz jednostki samorządu terytorialnego realizujące działanie z zakresu poprawiania i rozwijania infrastruktury związanej z rozwojem i dostosowywaniem rolnictwa i leśnictwa przez scalanie gruntów i gospodarowanie rolniczymi zasobami wodnymi, w ramach programu rozwoju obszarów wiejskich, z udziałem środków EFRROW i krajowych środków publicznych przeznaczonych na współfinansowanie wydatków realizowanych z EFRROW, mogą otrzymywać środki z budżetu państwa na wyprzedzające finansowanie kosztów kwalifikowalnych ponoszonych na realizację tych zadań.

2. Środki z budżetu państwa na wyprzedzające finansowanie kosztów kwalifikowalnych ponoszonych na realizację tych zadań, mogą być przekazywane przez wojewodę (właściwego dysponenta?) w formie dotacji celowej o której mowa w art. 108 pkt 1 ustawy o finansach publicznych, do wysokości :

  1. udziału refundowanego ze środków EFRROW,
  2. udziału krajowych środków publicznych przeznaczonych na współfinansowanie wydatków realizowanych z udziałem środków EFRROW.
  3. Do dotacji o której mowa w ust. 2 stosuje się przepisy ustawy o finansach publicznych, z tym że:
    1) Środki dotacji są przekazywane jednostce o której mowa w art. 10a ust. 1 na podstawie przekazanych wojewodzie (dysponentowi?) harmonogramów płatności wynikających z zawartych umów lub wydanych decyzji o przyznaniu pomocy, lub zatwierdzonych (zakwalifikowanych?) przez właściwy podmiot wniosków o przyznanie pomocy.
    2) Jednostka samorządu terytorialnego o której mowa w art. 10a ust. 1 dokonuje zwrotu środków o których mowa w art. 10a ust. 2 pkt 1 na rachunek dochodów właściwego wojewody, ze środków otrzymanych z agencji płatniczej tytułem refundacji wydatków kwalifikowalnych ze środków EFRROW, w terminie siedmiu dni roboczych od daty otrzymania tych środków.
    3) Jeżeli jednostka samorządu terytorialnego nie otrzyma refundacji o której mowa w pkt 2 na skutek przyczyn leżących po stronie tej jednostki, jednostka ta dokonuje zwrotu środków w wysokości nie zrefundowanej, z wydatków budżetu tej jednostki przeznaczonych na realizację jej zadań własnych, w terminie 21 dni od dnia otrzymania informacji (decyzji?) o odmowie wypłaty środków z tytułu tej pomocy.

Art. 10b. 1. Lokalne Grupy Działania wyłonione w drodze konkursu do realizacji Lokalnych Strategii Rozwoju w ramach Osi LEADER, realizujące działania lub operacje z udziałem środków EFRROW i krajowych środków publicznych pochodzących z budżetu państwa przeznaczonych na współfinansowanie wydatków realizowanych z EFRROW, mogą otrzymać środki z agencji płatniczej realizującej płatności z EFRROW, przeznaczone na wyprzedzające finansowanie kosztów kwalifikowalnych ponoszonych na realizację tych działań lub operacji.

2. Środki, o których mowa w ust. 1, mogą być przekazane do wysokości udziału krajowych środków publicznych pochodzących z budżetu państwa przeznaczonych na współfinansowanie wydatków realizowanych z EFRROW (LUB DO ROZWAŻENIA: do wysokości np. 50 % kosztów kwalifikowanych operacji realizowanych z udziałem środków EFFROW – wtedy wyłączamy działania 4.2 i 4.3 z grona beneficjentów o których mowa w art. 10c – prefinansowanie z BGK), na podstawie umowy zawartej z agencją płatniczą realizującą płatności z EFRROW.
3. Umowa, o której mowa w art. 10b ust. 2, określa szczegółowe warunki przekazywania i wykorzystania środków, w szczególności:
  1. oznaczenie stron umowy;
  2. opis działania, w tym wskazanie kosztów kwalifikowalnych, na jakie przyznaje się środki na wyprzedzające finansowanie, i termin jego realizacji;
  3. kwartalny harmonogram dokonywania wydatków, na które przyznaje się środki przeznaczone na wyprzedzające finansowanie;
  4. wysokość środków przeznaczonych na wyprzedzające finansowanie i tryb ich przekazywania;
  5. sposób kontroli wykonywania zobowiązań wynikających z umowy oraz zobowiązanie do poddania się tej kontroli;
  6. termin i sposób rozliczenia środków przyznanych na wyprzedzające finansowanie;
  7. formy zabezpieczeń należytego wykonania zobowiązań wynikających z umowy;
  8. warunki zwrotu środków otrzymanych na wyprzedzające finansowanie wykorzystanych niezgodnie z przeznaczeniem lub pobranych w nadmiernej wysokości lub w sposób nienależny.

Art. 10c. 1. Beneficjenci osi III i IV programu rozwoju obszarów wiejskich (EW. SPECYFIKACJA DZIAŁAŃ W PRZYPADKU WYŁĄCZENIA NIEKTÓRYCH GRUP LUB DZIAŁAŃ Z PREFINANSOWANIA) realizujący działania lub operacje tego programu z udziałem środków EFRROW, mogą otrzymać środki z budżetu państwa na wyprzedzające finansowanie kosztów kwalifikowalnych ponoszonych na realizację tych działań lub operacji.

2. Środki z budżetu państwa o których mowa w ust. 1 mogą być przekazane do wysokości udziału środków z EFRROW, w formie oprocentowanej pożyczki udzielonej przez Bank Gospodarstwa Krajowego;
3. Rada Ministrów określi, w drodze rozporządzenia oprocentowanie oraz szczegółowe warunki i tryb udzielania, rozliczania oraz zwrotu pożyczek o których mowa w ust. 2 uwzględniając konieczność zapewnienia realizacji tego działania oraz prawidłowego wydatkowania środków z budżetu państwa.